2018/09/02

2018an irakurritakoak

- Sumisioa (Houllebec)
- El camino de los difuntos
- La analfabeta (A. Kristof)
- Hamaseigarrenean aidanez (A. Lertxundi)
- Zero K (D. Delillo)
- El corazón es un cazador solitario
- Mendi joak (A. Epaltza)
- Los ojos vendados (S. Hustvedt)
- Zuloa (X. Gantzarain)
- Cuentos imprescindibles (A. Chejov)
- Berriro itzuliko balitz (X. Etxeberria) ***
- Winston (M. Etxeberria) ***
- El amor, ese viejo neón (Karmelo C. Iribarren) ****
- El silencio y los crujidos (J. Bilbao) ** Hiru zati desberdin ditu liburuak. Lehena, balekoa, nahiko ona. Bigarren zatia, oso ona. Azkena, eskasa. Ezin izan dut bukatu...
- Narrativa completa (D. Parker)****
- El mal de Portnoy (P. Roth) ****
- King kong teoria (V. Despentes)****
- El libro de la almohada (S. Shonagon)***
- Janis joplin (U. Alberdi)***: lehen herena bikaina iruditu zait; azken herenean jarraitu ezinik geratu naiz, ordea.
- Kandinskiren tradizioa (R. Saizarbitoria) *: Eskasa Ramonen hau, detaile interesgarriren bat edo beste baduen arren. Helduen literaturan ohitu gaituen mailatik urrun.  - Una noche con sabrina love (P. Mairal) ****
- El libro de los sueños (Borges) ****
- La uruguaya (P. Mairal) ****
- Gelditu zaitezte gurekin (A. Malagon) *** Maila ona dute ipuin guztiek, eta batzuk benetan bikainak dira: "Jane Doe", "Xehetasunetan sartzen ez garen bitartean, dena ondo dago", eta batez ere, "Logela zerbitzua".
- Diario de un incesto (Anonimoa) ****
- Bihotz Handiegia (E. Rodriguez) **** Azkenaldian euskaraz irakurri dudan libururik onena. Prosa ezin sinpleagoarekin -agian sinpleegia zenbait kasutan-, ipuin bikainak idatzi ditu Rodriguezek. "Urtebetetze festa", "Paisaiak" eta, batez ere, "Ez duzu ezer arraroa antzematen".


2018/01/11

2018an ikusitako filmen inbentarioa

Irizpide hauen arabera sailkatuta:

* Eskasa; ** Badu zerbait; *** Ona;  **** Oso ona; ***** Bikaina, maisulana.
 (E): etxean ikusitakoak; (Z): zinean.


46) Mishima (E) *** (Paul Schrader) Mishima idazle japoniarrari buruzko pelikula ona. Idazle bikain honen obran eta bizitzan sakontzeko bikaina.

45) Irreversible (G. Noe) (E) **** Tramari eta pertsonaiei fondoa falta zaien arren, forma aldetik bikaina da, eta merezi du ikustea. Kontuz: bi eszena oso gogor ditu. Ez da bihotz sentiberegientzat... Egile beraren aurtengo Climax saritua baino hobea iruditu zait hau. 

44) Quién te cantará (C. Vermut) (Z) **** "Magical girl" bikainaren egileak ez gaitu orain ere epel utzi. Dituen pare bat eszena ikaragarrirengatik soilik merezi du pelikula hau ikustea: bata, hasiera samarrekoa, pertsonaia nagusia deskribatzeko balio duena (berak kantatzen duen karaokean ezagutzen duen gizon batekin daukan harreman efimeroa); bestea, musika teknoaren fondoarekin ama-alabek duten eszena ahaztezina. Kontrara: fondoko musika bikaina den arren, aktore protagonistak abesten dituen kantak ez zaizkit onak iruditu, eta eskasak izateko pisu handiegia dute. Pelikulak tono enigmatiko bikaina dauka, hala ere. Ikustekoa!

43) Oreina (K. Almandoz) (Z) **** Argazki, musika eta Ramon Agirre bikain batekin, pelikula oso ona ondu du Almandozek. Elkarrizketa batzuk eskas samarrak iruditu zaizkit. Baina zuzendariaren begirada sotil eta gaiztoak (zentzurik onenean) filma biribiltzen du. Ramon Agirre zinera doan eszena bikaina da.


42) Fitzcarraldo (W. Herzog) (E) ****

41) El sirviente (J. Losey, 1963) (E) ***

40) The films of Gregory J. Markopoulos (Z) Zinema esperimentaleko erreferenteetako bat omen. Ez nau harrapatu, nahiz eta badituen detaile interesgarriak. Sortzen zaidan galdera da: zertarako jarri ezer kontatzen, baldin eta formak soilik axola baldin badu?

39) Climax (G. Noe) (Z)*** Forma eta teknika aldetik txundigarria, ongi kontatua dago pelikula plano-sekuentzia luzeekin eta amesgaizto tankerako giro itogarri ongi lortuarekin, baina kontatzen duena planoegia da. Droga gogorrak gogoko badituzue, aurrera! Ez zaitu axolagabe utziko!

38)  El reino (Sorogoyen) (Z) ****

37) Long Day's Journey into Night (Z) * Baditu plano zoragarri bat baino gehiago, baina ez hanka eta ez bururik.

37) High life (Claire Denis) (Z) ****

36) Belmonte () (Z) ***

35) Entre dos aguas (I. Lacuesta) (Z) ****

34)  Izaro (Txuspo Poyo) (Z)**

33) El amante doble (F. Ozon) ***

32) Hotel Room (C. Gay) ***

31) Pequeñas mentiras sin importancia (E) ***

30) La leyenda del tiempo (E) *** Lehen erdia eskasa, bigarrena oso ona.

29) En las estrellas (Zoe Berriatúa) (Z) * Txarra.
 
28) Sangre de un poeta (J. Cocteau) (E) **** Bitxia, iradokigarria, surrealista, apunte bikain bat baino gehiagorekin.

27) Alps (Y. Lanthimos) (E) ***: Lanthimosen zinema hizki larriz egiten den zinema da. Ona da hau ere, baina agian bere filmografiatik gutxien gogoko dudana.

26) Florida project ** (E): Eskasa. Bukaera penagarria.

25) La jette (Crish Marker) (E) ***** Maisulana.


2017/12/27

2017ko film onenak

Egongo dira, agian, hobeak, baina jarraian doazen hauek, behintzat, ikusi beharrekoak dira! Ez galdu, batez ere, top-aren gailurrean jarri dudan "The killing of a sacred deer" ikaragarria!


Nik aurten ikusitakoen artetik, aipagarriak dira "You were really never here", "Hell or High Water" eta  "Hymyilevä mies (The Happiest Day in the Life of Olli Mäki)", baina 2017ko 5 onenak, nire iritziz:

5. Blade runner 2049

 Oso ona Denis Villeneuven pelikula. Badu bainaren bat, Ryan Goslingen aktuazio eskasa esaterako, baina joder!, ze ondo egina dagoen. Eta eszena eta detaile batzuk, gogoangarriak. Bukaera eskas samarra, hori bai.

4. On body and soul

 Ondo definitutako pertsonaiak, istorio originala dialogo on eta sinesgarriekin, aktoreen lana, musika eta argazkia apaindura gutxikoak, sotilak, baina oso onak, eta kontatzeko era dotorea. Apur bat mantsoa, zenbait unetan. Spoiler: suizidio-saiakeraren eszena ikaragarria da.

3. The square

Oso ona, bere aurrekoaren ("Turist") bikaintasunera iristen ez bada ere. Eszena gogoangarriak ditu, baina eszena gogoangarrien metaketak ez du pelikula ona egiten.

2. Manchester by the sea

Albinoniren adagioa deituriko musikak janzten duen eszena, zalantzarik gabe, ahaztezinen zerrendara eramatekoa da! Gogoangarria! Une melodramatikoxegiak sahiestuz gero (istorioa ere dramatikoegia da aukeran!), bikaina izango litzatekeen pelikula honek denetarik dauka: ez musika bikaina eta ondo jarria bakarrik, baita dialogo oso onak, aktore lan bikaina, baina batez ere detaile txikiei nola erreparatzen dien, eta istorioa nola kontatua dagoen "in media res" eran. Ikustekoa!

1. The Killing of a Sacred Deer 

"Canino" eta batez ere "The lobster" bikainarekin harritu eta gero, ez digu hutsik egin Lanthimosek bere pelikula berriarekin, eta Ruben Ostlundekin batera, zinema garaikidearen ikur garrantzitsuenetariko bat bilakatu da honezkero. Latza, brutala, ikaragarria.


2017/02/01

2017an irakurriak

Aurten irakurritakoen artetik (ikus behean zerrenda osoa), hauek dira ondo gogoan gordetzekoak:

Barrio lejano (Jiro Taniguchi) ***** 

Greziar mitoak (M. Angelidou) *****





 El elogio de la sombra (Junichiro Tanizaki) ****

 La abolición del trabajo (Bob Black) *****

 Obras completas (Epicuro) ****





2017/01/11

100 film urte berrirako

Behin irakurri nion Jim Jarmusch-i elkarrizketa batean garai batean 500 pelikula ikusten zituela urteko. 500 pelikula! Jota geratu nintzen, eta inbidia sentitu nuen, eta txiki sentitu nintzen, eta nire zinezaletasuna ezbaian jarri nuen dena batera.

Horregatik, aurten (2017), 100 pelikularen helburua jarri diot nire buruari, urte berriko asmo zoro horien artean, betiere betetzeko moduko helburuak jarri behar direla jakinda.

* Eskasa; ** Badu zerbait; *** Ona;  **** Oso ona; ***** Bikaina, maisulana.
 (E): etxean ikusitakoak; (Z): zinean.

-56- The third man (E) ***** Film aparta aukeratu dugu urtea ondo bukatzeko. Bikaina da, ia aitzakiarik gabea, baina bukaerak aipamen berezia merezi du, izan ere, inoiz ikusi dudan bukaerarik onenetarikoa da, zalantzarik gabe, bai gidoiaren aldetik, eta baita zinematografiaren aldetik ere, eta horrek esponentzialki borobiltzen du pelikula, maisulan bihurtzeraino. Bai horixe!



-55- Tyranossaurus (E) *** 

-54- Viridiana (E) *****
Buñuelen beste maisulan bat, ikusi beharreko pelikula horietako bat.

-53- La academia de las musas ***

-52- La edad de oro (E) ****
Buñuel bikaina eta surrealismoa eskutik helduta, pelikula ez agian bere osoan apartekoan, baina bai eszena gogoangarri bat baino gehiagorekin.

-51- El delator (J. Ford) (E) ****
 Ford maisua da, pena bukaera katoliko-apostoliko-romana hori...

-50- Estiu, 1993 (E) ***

-49- The killing of a sacred deer (Z) ****
"Canino" eta batez ere "The lobster" bikainarekin harritu eta gero, ez digu hutsik egin Lanthimosek bere pelikula berriarekin, eta Ruben Ostlundekin batera, zinema garaikidearen ikur garrantzitsuenetariko bat bilakatu da honezkero. Latza, brutala, ikaragarria.
 



2017/01/03

2016ko film onenak

Kontuan harturik ez ditudala ikusi pelikula asko (hauek dira zinean ikusitakoak: 2016an ikusitakoak), hauxe da pasa berri den urteko nire gogokoenen zerrenda:

1) La reconquista (Jonás Trueba): Ez da pelikula perfektua inondik inora, azken zatia sobran daukala esan nuen bere garaian, baina hauxe da zalantzarik gabe 2016an gehien gustatu zaidan pelikula. Aktoreen lan bikainarekin, elkarrizketa oso onekin, musika paregabearekin eta sotiltasun handiarekin kontatzen digu duela urte asko bikote izan eta gau batez, hainbeste urte beranduago, berriz elkartzen direnekoa. Hiru zati nabarmen ditu pelikulak, eta lehen biak benetan bikainak direlakoan nago. Jonás Truebak badaki, ondo jakin ere, zinema egiten!





2) Vivir y otras ficciones (Jo Sol) (Donostiako zinemaldia 2016): "El taxista ful"ekin harritu gintuen zuzendariak ez digu hutsik egin orain ere, eta gorputzen iraultza motore gisa hartuta, libre bizitzeari buruzko aldarri eder eta zintzo bat egin du, dokumental formatuan. Ikustekoa!











3)  The handmaiden (Park Chan-wook). Oso ona gidoia, eta istorioari bikain doakion kontatzeko modua. Teknikoki, aparta, zenbait une poetiko gorenekin.




4)  Paterson (Jim Jarmusch). Ez dut uste Jarmuschen pelikularik onena denik, baina ederra da bere xalotasunean hau ere. Pertsonaia arrunt baina gogoangarriz betea, sotiltasunean dotore, errutinari buruzko kantu poetiko eder eta samurra da pelikula. Agian, eskas dabil musikan (harritzekoa Jarmuschengan), eta lizentzia pare bat sobran (zakurrak postea botatzen duenekoa, eta ibaiaren metafora poesiaren emaria irudikatzeko...).








5)  El ciudadano ilustre (Mariano Cohn & Gastón Duprat). Teknikoki badu zer hobetua (ez dira oso onak argiztatze/argazki, musika eta soinua), baina gidoia bikaina da eta aktoreak (batez ere, protagonista) apartak.

2016/01/23

2016an irakurritakoak

2016an irakurritakoen artean (ikus hemen beherago zerrenda osoa), denetarik, ohi bezala, eta izardunak, irakurtzekoak! Aurtengo onenak: Carta de una mujer desconocida (S. Zweig); La bicileta estática (Pamiés); Bajo el influjo del cometa (J. Bilbao), El hombre de los dados (L. Rinehart), Bajo una luz marina (R. Carver).







- La mujer es una isla (Audur Ava Olafsdottir). Hasiera oso ona, baina haurrarekin irlari buelta ematen hasten zaionean behera egiten du nabarmen. 2/3

- Euzkadi merezi zuten (K. Izagirre). Ez nau harrapatu. 2/3

- Tigre ehizan (A. Epalza). Ideia eta istorioa onak dira, eta Epalzaren prosak ere ez du aitzakiarik, baina zerbait falta zaio, akaso pertsonaiak gehixeago karakterizatzea, detaile esanguratsu gehiago txertatzea, motzagoa egitea...? Bukaerak ere ez nau asebete.

-*****La bicicleta estática (S. Pamiés). Limoiarena ez zitzaidan gustatu, baina liburu honetan ipuin benetan bikainak daude. Aipagarrienak hauek nire ustez: La isla, La mujer de tu vida, Acostarse temprano eta Tres formas de no decir te quiero.

-***Estrómboli (J. Bilbao). Bere "Bajo el influjo del cometa"k liluratu gintuen gisan, liburu honek ez nau horrenbeste asebete. Hala ere, badira hiruzpalau ipuin oso onak: El peso de tu hijo en oro; Avicularia avicularia; El castigo más deseado eta batez ere, Estrómboli.

-****Bajo una luz marina (R. Carver). Ipuingintzako maisuak poesia ere bazekien egiten. Ona!

-****El hombre de los dados (Luke Rinehart): oso oso ona! benetan gomendagarria.

-***Nada crece bajo la luz de la luna (Torborg Nedreaas): lehen 100 orriak benetan paregabeak iruditu zaizkit, hortik aurrera (eta abortuaren gaiarekin hasten denetik) ez horrenbeste, baina oso liburu ona. 

-****La mujer rota (Simone de Beauvoir). Oso ona.

-La edad de la discreción (Simone de Beauvoir)

-****La ley de la ferocidad (P. Ramos). Oso ona. Badu eszena bat erdialdean, benetan gogoan betirako iltzatuta geratzen den horietakoa. 

-El amor (M. Duras) 1/2

-Gizajoen katalogoa (Joxean Agirre)

-La guitarra azul (J. Banville) 1/2

-***Su zelaiak (Peruarena) 1/2

-*****Carta de una mujer desconocida (S. Zweig): Zweig-en prosak ez du parekorik. Leun zaramatza istorioan zehar, eta liburu honekin bere gailurretako bat lortzen duelakoan nago.

-***Bartleby el escribiente (H. Melville)

-Beti oporretan (H. Cano)

-****Bajo el influjo del cometa (J. Bilbao): azpimarratzekoak, "los espías", "soy dueño de este perro" eta batez ere "un padre, un hijo".

-El zoo de cristal (T. Williams)

-***Un tranvía llamado deseo (T. Williams) 

-El buda de los suburbios (Kureishi) 1/2

kontaktua: bertol@bertolarrieta.net

kontaktua: bertol@bertolarrieta.net
www.bertolarrieta.net